Halid bin Velid (r.a.)

Halid bin Velid (r.a.) Kimdir?

Halid bin Velid (r.a.) yaklaşık olarak Miladi 585-592 yılları arasında doğmuştur. Kurey kabilesinin Mahzumoğulları kolundandır. Kendisi oranın iklimine alışsın güçlü kuvvetli olsun diye çöl ortamında yetiştirilmiştir. Halid bin Velid’in (r.a.) annesi Lübâbe Esmâ bint Hâris’dir. Babası Velîd bin Mugîre’dir. Kardeşi Velid bin Velid’dir (r.a.). Velid bin Velid, Halid bin Velid’den (r.a.) daha önce iman eder. 

Peygamber Efendimiz (s.a.v) tebliğe başladığında Halid bin Velid 27 yaşındadır. Kendisi 20 yıl boyunca Efendimiz’e (s.a.v) karşı çıkar. Fakat 47 yaşında bu yaptığı hatadan dönerek iman eder ve Efendimiz ile beraber 3 yıl, Efendimiz vefat ettikten sonra 11 yıl  daha yaşamıştır.

Halid bin Velid’in Babası Velîd bin Mugîre

Halid bin Velid’in babası Velîd bin Mugîre Mekke’nin soylularındandır. Efendimiz (s.a.v) peygamberliği ile ilgili bilgileri Mekke’ye duyurmaya başladığında Velîd bin Mugîre, Efendimiz’in (s.a.v) söylediklerinin ayet olduğunun anlamıştır. Fakat bu ayetlerin kendi çıkarlarına faydası olup olmayacağı konusunda düşünüp taşınmış ve Peygamber Efendimiz’in (s.a.v) evladı babadan, kardeşi kardeşten, karıyı kocadan, kişiyi ailesinden ayıran bir büyücü olduğunu iddia eden iftiralar atma fikrini ortaya sürüp İslam’ı kabul etmemiştir. Kuran’ı Kerimdeki “Müddesir Suresi’ndeki şu ayetlerin tefsir alimlerinin çoğuna göre Velid bin Mugire hakkında indiği rivayet edilir.

“Yarattığım o şahsı (cezalandırmak üzere) tek başına bana bırak!Kendisine geniş bir servet ve gözü önünde duran oğullar verdiğim; Önüne nimetleri serdikçe serdiğim, arkasından daha fazla vermemi bekleyen kişiyi! Hayır, umduğu gibi olmayacak! Çünkü o, âyetlerimize karşı inatla ­direnmektedir. Ben de onu sarp bir yokuşa süreceğim! O, düşündü taşındı, ölçtü biçti. Kahrolası, ne biçim ölçtü biçti! Sonra kahrolası ne biçim ölçtü biçti! Sonra baktı. Sonra kaşlarını çattı, suratını astı. En sonunda sırtını dönüp gitti ve kibrine yenildi. “Bu” dedi, “Olsa olsa eskilerden nakledilmiş bir sihirdir. Bu, insan sözünden başka bir şey değildir.” Ben onu sekara (cehenneme) sokacağım. Sen bilir misin sekar nedir? Bitirir ama yok olmaya da bırakmaz; İnsanları kavurur. Orada on dokuz görevli vardır.” (Müddesir Suresi 11-30)

Halid bin Velid ve Uhud Savaşı

Hicri 3 yılında Uhud Savaşı meydana gelmiştir. Müslümanlar 700 kişi iken, müşrikler 3000 kişidir. Efendimiz (s.a.v) bu 700 kişiden 50’sini Ayneyn (Okçular) tepesine göndermiştir.  Savaşta müslümanlar için işler yolunda gidince Ayneyn (Okçular) tepesindeki 50 sahabe efendimiz tepeyi terk etmiştir. Tepe terk edilince Halid Bin Velid (r.a.) birliklerini alıp arkadan dolaşarak Müslümanlara taarruz etmiş ve bu olayın ardından Hz. Hamza (r.a.), Hz Abdullah Bin Cahş (r.a.), Hz Enes bin Nadr (r.a.) ve Hz Mus’ab bin Umeyr (r.a.) Uhud Savaşı’nda şehit olmuştur. Yani Müslümanların, zahiren Uhud Savaşı’nı kaybetmesinin sebeplerinden biri Halid Bin Velid’dir (ra). Fakat zahiren kötü görünen Uhud Savaş’ı mağlubiyeti, gelecekteki sahabelerin ortaya çıkmasına zemin oluşturmuştur. Allah (c.c.), Uhud’da zahiren müslümanları mağlup ederek Halid Bin Velid (r.a.) gibilerin onurunu, izzetini kırmayıp kinlerini daha fazla büyütmemiştir.

Halid bin Velid ve Hudeybiye Barış Anlaşması

Efendimiz (s.a.v) Mekke’nin yakınlarındaki Hudeybiye bölgesine hac ve umre yapmak için 1400 sahabesiyle gelmiştir. Aynı zamanda burada müşriklerle bir barış anlaşması da yapılacaktır. Halid bin Velid, Efendimiz’i (s.a.v) Mekke’ye sokmak istememiş, müslümanlar namaza durdukları zaman Halid bin Velid, Müslümanlara saldırmak için fırsat kollamıştı. Bu durum karşısında, Efendimiz (s.a.v)1400 müslümanı tek safta toplayıp korku namaza durmuştur. Bu heybetli manzara karşısında etkilenen Halid Bin Velid’de İslam’a karşı bir merak oluşmuş ve gönlüne adeta iman tohumu ekilmiştir.

Halid bin Velid’in (ra) İman Edişi

Halid Bin Velid (ra) Nasıl Müslüman Oldu?

Hicri 8 yılında (Miladi 629) Efendimiz (s.a.v) Umretü’l – Kazâ’ya (Kaza Umresi) gelmiştir.  Burada Velid bin Velid’e (ra) Halid bin Velid’in (r.a.) nerede olduğunu sormuş ve Velid bin Velid ise Efendimiz’e (s.a.v) “Halid senin geleceğini duyunca Mekke’den gitti” demiştir. Bunun üzerine Efendimiz (s.a.v): “Hâlid gibi bir insanın İslâm’ı tanımaması ne tuhaf! Keşke o, gayret ve kahramanlıklarını müslümanların yanında müşriklere karşı gösterseydi; bu kendisi için çok daha hayırlı olurdu. Biz de onu başkalarına tercih ederdik” demiştir. Bu cümlelerin ardından Velid bin Velid, Halid bin Velid’e Efendimiz’in (s.a.v) hakkında söylediği şeyleri mektup olarak yollamıştır. Mektubu okuyan Halid bin Velid (r.a.), Osman bin Talha (r.a.) ve  Amr bin As’ı (r.a.) da yanına alarak, birlikte Medine’ye Efendimiz’in (s.a.v) yanına gitmeye karar vermiştir. Halid bin Velid 31 Mayıs 629 yılında Efendimiz’in (s.a.v) yanına vardığında Kelime-i Şehadet getirerek müslüman olmuştur.

Halid bin Velid (r.a.) ve Mute Savaşı

Mute Savaşı, Müslümanların ilk kez Bizans ile çarpıştığı savaştır. Halid bin Velid İman ettikten 3 ay sonra Mute Savaşı’na katılmıştır. İslam ordusu ilk kez 1000 km uzaklıkta bir bölgeye savaşa gitmiştir. Gittikleri yer o dönem bizans kralı Herakleios’un kontrolündedir.

Irak, Suriye, Filistin, Mardin, Diyarbakır, Urfa, Antep, Maraş şehirlerinin fethedilmesinin yolu, Mute savaşı ile açılmıştır.

Mute Bölgesi Nasıl Bir Bölge?

Mute Medine’den 1000 – 1200 km ve Kudüs’ten 50 km uzaklıktadır. Bölgede çoğunlukla hristiyan araplar yaşamaktadır. Bölgenin adı Biladü’ş- Şam’dır. Bu bölgenin içerisinde Suriye, Lübnan, Filistin, Ürdün vardır. Başkenti Dımaşk’tır (Şam). Asr-ı saadette o zamana kadar gidilen en uzak mesafedir. Bölgede Gassaniler hakimdir ama Gassaniler’in asıl sahibi Bizans’tır. Bölge meydan olduğu için meydan savaşı yapılmıştır.

Mute Savaşının Sebebi Nedir?

Hicri 6 yılında (Miladi 628 yılı) Hudeybiye Barış Anlaşması’ndan sonra Efendimiz (asm) birçok yöneticiye Müslüman olması için mektuplar göndermiştir. Gönderdiği yerlerden biri de Bizans hakimiyetindeki Gassaniler’e bağlı olan Büsra bölgesidir. ve Gassaniler melikinin adı da Şürahbîl ‘dir. 

Efendimiz’in (s.a.v) elçi olarak gönderdiği isim ise Hâris b. Umeyr’dir.  Hâris b. Umeyr, Şürahbîl’in karşısına gittiğinde Şürahbîl onu şehit ediyor. Efendimiz bu olay üzerine 3000 kişilik bir ordu hazırlatıyor ve karşılık vermeye gidiliyor.

Gassan meliki Şürahbîl, bizans kralı Herakleios’a da haber veriyor. 3000 kişilik islam ordusunun karşısında bir rivayete göre 100.000, başka bir rivayete göre 200.000 kişilik bir ordu bulunuyordu.

Mute Savaşına Hazırlık

İslam ordusu 3000 kişi iken rivayetlere göre Bizans ordusu 100.000 veya 200.000 kişi olarak aktarılır.. Bu nüfus farkına rağmen Efendimiz (s.a.v) sahabelere savaş hukukunu öğütlüyordu. Savaş hukukuna göre, önce karşı taraf islama davet edilecek eğer kabul edilmezse savaş yapılacaktır. Çocuklar, kadınlar, yaşlılar, manastıra çekilen rahipler öldürülmeyecektir. Ağaçlar kesilmeyecek, binalar yıkılmayacaktır. Efendimiz bu ordunun komutanlarını şu şekilde belirliyor:

1- Zeyd bin Harise (r.a.) şehit olursa,

2- Cafer bin Ebu Talib (r.a.) şehit olursa,

3- Abdullah bin Reveha (r.a.) şehit olursa,

Eğer o (r.a.) da şehit olursa içinizden bir komutan seçin, diyor. 4 tane komutan atandığından dolayı Mute Savaşı’nın diğer adı Ceyşü-l ümerâ’dır.

Mute Savaşı’nın Başlaması

Sahabelerin Mute’de savaşta olduğu esnada Efendimiz (s.a.v), Medine’de Mescid-i Nebevî’de adeta savaşı bir ekrandan izler gibi diğer sahabelere anlatıyor.  Bu savaşta Efendimiz’in (s.a.v) söylediği sırada ordu komutanlarının şehitliği gerçekleşiyor. Önce Zeyd bin Harise (r.a.), sonra Cafer bin Ebu Talib (r.a.), daha sonra Abdullah bin Reveha (r.a.) şehit oluyor. Bunun üzerine Sabit bin Akran (r.a.) sancağı Halid bin Velid’e (r.a.) veriyor ve Halid bin Velid (r.a.), müslüman olalı henüz 3 ay olmuşken ordu komutanı oluyor. Halid bin Velid (r.a.) sağ taraftaki orduları sol tarafa, sol taraftaki orduları sağ tarafa, öndeki orduları arkaya, arkadaki orduları öne alıyor. Böylelikle sanki yeni takviye birlikleri gelmiş izlenimini vermeyi amaçlamıştı. Daha sonra Halid bin Velid (r.a.) orduyu geri çekiyor. Bu geri çekiliş Efendimiz’e (s.a.v) göre bir galibiyet olsa da sahabe efendilerimizin gözünde bir mağlubiyet olarak algılanıyor. Bunu üzerine Efendimiz (s.a.v) Mute Savaşı’nın bir mağlubiyet değil, galibiyet olduğunu gelecekte nice zaferlerin kapısının açılmasına vesile olmuştur diyerek sahabe efendilerimizin kalbini teskin ediyor. Mute Savaşı’nda İslam ordusu 15 şehit vermiştir.

Mute Savaşına Neden Mute Gazvesi Denilir?

Efendimiz’in (s.a.v) katıldığı savaşlara “gazve”, katılmayıp bir ordu komutanı gönderdiği savaşlara “seriyye” denir. Efendimiz (s.a.v) Mute Savaşı’na katılmadığı halde İslam alimleri bu savaşa gazve demişlerdir. Çünkü Efendimiz (s.a.v) savaşta yaşanan her şeyi oradaymış gibi aktardığından bu savaşa seriyye değil gazve denilmiştir.

Halid bin Velid ve Yermuk Savaşı

632 yılında Efendimiz (s.a.v) vefat etmiştir. Ama Halid bin Velid o kılıcı yine koşturmaya devam etmiştir. 636 yılında ise Yermuk Savaşı olmuştur. Yermuk Savaşı’nda Müslümanlar 40.000 kişi, karşı taraf ise 240.000 kişidir. Bu savaşın ordu komutanı yine Halid bin Velid’dir (r.a.). Bu savaşın ardından Heraklius Suriye topraklarından tamamen temizlenmiştir.

Yermuk Savaşı sırasında Hz Ebubekir (r.a.) halifeyken vefat etmiştir. Hz. Ebubekir (r.a.) yerine halife olarak Hz. Ömer (r.a.) geçmiştir. Hz Ömer (r.a.), Yermuk Savaşı ortasında Halid bin Velid’in azledilmesini istediği ( yani Halid bin Velid’in (r.a.) ordu komutanlığından asker statüsüne indirilmesini istediği) ve Ebu Ubeyde bin Cerrah’ın (r.a.) ordu komutanı olmasını  söylediği bir mektup göndermiştir. Bu mektup Halid bin Velid’in (r.a.) eline ulaşır fakat askerlerin şevki kırılıp savaş kaybedilir diye mektubu açmaz. Halid bin Velid (r.a.), Yermuk Savaşı kazanıldıktan sonra Ebu Ubeyde bin Cerrah’ın (r.a.) önünde mektubu açar ve mektubu sakladığı için özür dileyip artık senin askerinim der. Ebu Ubeyde bin Cerrah (r.a.), ben de senin yerinde olsam aynı şeyi yapardım der. İki sene boyunca o yenilmez komutan Halid bin Velid (r.a.), Ebu Ubeyde bin Cerrah’ın (r.a.) komutasında bir asker olmuştur.

Hz Ömer (r.a.) Halid bin Velid’i (r.a.) neden azletti ?

Siyer yazarları bunun iki sebebi olduğunu söyler:

1. Sebep: Hz. Halid bin Velid (r.a.) ile Hz. Ömer’in (r.a.) savaş stratejisi birbirine uymamaktadır

Ama asıl sebebin ikinci sebep olduğu söylenir.

1. Sebep: Halk bütün zaferleri Hz Halid bin Velid’den (r.a.) bilmesin diye azletmiştir. Çünkü zaferlerin sahibi Halid bin Velid (r.a.) değil, Allah’tır (c.c.)

Halid bin Velid (r.a.) Nasıl Öldü? Halid bin Velid’in (r.a.) Vefatı

Halid bin Velid (r.a.), Şam – Humus’ta hastalanıp yatağa düşmüş. 14 yıl boyunca 35 savaş kazanan bu kahraman komutan korkaklar gibi yatakta ölümü bekleyerek ölmeyi hiç istemediğini  Said bin Zeyd’e söylemiştir. Said bin Zeyd (r.a.), Efendimiz’in (s.a.v) bir hadisini hatırlatır: 

Bir kul gönlünün ta derinliklerinden şehadet diye yanıp tutuşursa, Allah ile baş başa kaldığında dualarının en başına alırsa, o insan yatağında yatsa ve ölüm onu orada bulsa Allah onu katında şehitlerden yazacaktır. 

Halid bin Velid (r.a.) bu hadisi hatırlayınca mutlu olur.  Halid bin Velid (r.a.), vasiyetini vermek üzere evlatlarını çağırır. Medine’deki evinin satılıp borçlarının kapatılmasını, savaşlardan kalma bir atı ve bir kılıcı bulunmaktadır. Atının Hz. Ömer’e (r.a.) gönderilmesini, kılıcının ise mezarı kazılırken bir taşa toprağa vurulmasını ister. Çünkü kahramanlar kılıç sesinden çok hoşlanırlar. Kılıcın mezarla işi bittikten sonra onu da Hz. Ömer’e (r.a.) gönderilmesini ister. Ve denildiği gibi yapılır Halid bin Velid (r.a.) vefat ettikten sonra atı ve kılıcı Hz. Ömer’e (r.a.) ulaştırılır.

Gözyaşlarınızı Tutamayacağınız Bir Sahabe Hayatı – Hz. Halid Bin Velid (r.a.)